در نقد سیاستهای زیستمحیطی دولت
در تدوین و اجرای برنامههای ملی توسعه علاوه بر عملکرد اقتصادی فعلی، چشم اندازهای آتی آنها نیز باید مورد بررسی قرار گیرد. ارتقای وضعیت اجتماعی و حفظ منابع طبیعی دو نمونه از مهمترین چشم اندازهای توسعه است. توسعه پایدار نه تنها باید به بهبود وضعیت رفاهی مردم منجر شود، بلکه وظیفه حفظ و حراست دنیا برای نسلهای بعدی را هم عهدهدار است.
اما اهداف زیستمحیطی اغلب به معنی هزینههای بالاتر و یا کاهش کوتاهمدت در درآمدها تلقی میشوند و به همین علت در اجرای طرحهای توسعه فروگذاشته میشوند. در حالیکه اهمال در اقدامات زیستمحیطی برنامهها و یا به تعویق انداختن آنها موجب افزایش هزینهها و گاها محرومیت پایدار خواهد شد. به این منظور دولتها موظفاند با وضع و اجرای قوانین و سیاستهای زیستمحیطی از عواقب قابل پیشبینی و منفی زیستمحیطی طرحهای توسعه جلوگیری کنند. حتی صرف هزینههای بازدارنده در ممانعت از آسیبها و یا ترمیم لطمات ایجاد شده نیز از وظایف یک دولت مسئول است.
با نگاهی سطحی به فعالیتهای اقتصادی دولت ایران متوجه میشویم نه تنها تلاشی برای بهبود وضعیت قوانین و سیاستها صورت نمیپذیرد، بلکه مقرارت موجود نیز توسط خود دولت نقض میشوند و دیدگاه مسولانه و سبز در هیچ مرحلهای از فرایند توسعه محلی از اعراب ندارد. در اینجا به چند مورد از بارزترین موارد نقص سیاستهای زیستمحیطی که توسط دولت و نهادهای مربوطه صورت گرفته اشاره میکنیم.
١- نابودی جنگلها
- جنگل ابر یکی از مهمترین ذخیرهگاههای ژنتیکی دنیا و تنها جنگل باقی مانده از دوران سوم زمینشناسی است. کمیسیون زیربنایی دولت بدون انجام هیچ ارزیابی از اثرات مستقیم و غیر مستقیم چنین طرحی مجوز احداث جادهای به طول ٢٥ کیلومتر و عرض ١٠ تا ١٢ متر را از داخل این جنگلهای بکر صادر میکند.
- در منطقه جعفرآباد گرگان سی هزار درخت از انواع مهرز، افرا و توسکا با ارتفاع ٢٠ متر برای احداث جاده نشانهگذاری و بزودی قطع میشوند.
- در مسیر جاده علمده به سوی آبشار آبپری بیش از ٢ هکتار از جنگل به بهانه رفع پیچهای خطرناک جاده پاکتراشی میشود. به این ترتیب قسمتی از پارک جنگلی رویان که اتفاقا منطقه نمونه گردشگری هم هست نابود خواهد شد.
- احداث صنایع پتروشیمی در استانهای شمالی کشور تصویب میشود و خدا میداد چه فاجعهای در انتظار جنگلها و ذخیرهگاههای گیاهی و جانوری منطقه در راه است.
٢- بیتوجهی به ارزش تالابها
تالابها ذخیرهگاههای تنوع زیستی، تامینکننده آبهای شیرین، بازدارنده سیل و تنظیمکننده شرایط آب و هوایی هستند. در ایران ٨٤ تالاب بین المللی با ارزش تقریبی ٣٣ میلیارد وجود دارد. متاسفانه طبق اعلام کنوانسیون رامسر ٨ تالاب در محدوده قرمز داریم و پیشبینی میشود بر اثر خشکسالی به تعداد تالابهای در حال خطر اضافه شود. در این میان نه تنها دولت چارهای برای خشک شدن تالابهای کشور نمیاندیشد بلکه خود مسبب نابودی و خسارتهای جبران ناپذیر به این نعمت خدادای است. به عنوان مثال احداث جاده در تالاب میانکاله منجر به دو نیم شدن آن و خشک شدن نیمه غربی تالاب خواهد شد یا ٧٥٠٠ هکتار از تالاب هورالعظیم واگذار میشود.
٣- تخریب پارکهای ملی کشور
صدور مجوز برای اجرای طرح های اقتصادی مختلف مثل خط لوله نفت در پارک ملی سرخهحصار، خط لوله گاز و همچنین عبور جاده در پارک ملی خجیر، ذخیرهسازی ٥ میلیلارد متر مکعب گاز در پارک کویر، مجوز احداث نیروگاه در پناهگاه حیات وحش گیامکی، واگذاری ٢٠٠ هکتار از پارک ملی کلاهقاضی به وزارت مسکن و واگذاری ٢٨ هکتار از پارک تندوره به مردم.
نمونههایی که برشمرده شد تنها بخشی از فعالیتهای غیر سبز دولت است که بطور مستقیم در مناطقی که از نظر قانونی محافظتشده محسوب میشوند اجرا شده و یا بزودی اجرا خواهند شد. بنابراین لزومی ندارد به طرحهای به اصطلاح عمرانی فراوانی که در گوشه و کنار این مملکت بدون در نظر گرفتن ارزیابیهای زیستمحیطی به اجرا در میآیند اشاره شود. معلوم نیست اصل ٥٠ قانون اساسی، طرح قانونی صیانت از جنگلهای شمال و یا مقررات حاکم بر مناطق محافظتشده به چه منظوری تدوین شدهاند و چه وقت قرار است از آنها استفاده شود. معلوم نیست کارکرد سازمان جنگلها و مراتع، سازمان منابع طبیعی، سازمان محیط زیست، سازمان میراث فرهنگی و... چیست؟ آیا میترسند به سرنوشت شورای عالی حفظ محیط زیست که توسط دولت نهم منحل شد دچار شوند که اینگونه سکوت میکنند؟
اخیرا مجمع تشخیص مصلحت نظام قانونی را تصویب و براي اجرا به دستگاههاي ذيربط ابلاغ کرده است که به موجب آن همه اراضي طبيعي تصرف شده قبل و بعد از سال ١٣٦٥ تحت هر عنواني كه واگذار يا تصرف شده باشد حتي آنها كه از سالها پيش تحت عنوان تعاونيهاي مسكن مورد ساختوساز قرار گرفتهاند به وضعيت سابق بازگردانده ميشوند. به نظر من با روندی که سازمانهای دولتی در دورزدن هر چه بیشتر قوانین موجود در پیش گرفتهاند وضع قانون جدید بیفایده است. قوانینی که ضمانت اجرایی ندارند بدرد لای جرز دیوار هم نمیخورند.
+ نوشته شده توسط سحر صالحی در
87/06/11 و ساعت
12:25 |